Nghệ thuật Kokedama và triết lý Wabi-sabi có những điểm chung và tương hợp nhau, bởi cả hai đều phản ánh tinh thần của văn hóa Nhật Bản
Kokedama là gì?
Kokedama (苔玉) là một nghệ thuật trang trí cây cảnh truyền thống của Nhật Bản, được biết đến với việc tạo ra một quả cầu bằng đất phủ rêu, bọc quanh một cây cảnh mọc phía trên. Tên gọi "Kokedama" có nghĩa là "quả cầu rêu" trong tiếng Nhật.
Nguồn gốc và Ý Tưởng
Ý tưởng của Kokedama xuất phát từ Nhật Bản, kết hợp giữa hai phong cách trồng cây truyền thống là nearai bonsai và kusamono. Ngày nay, Kokedama đã trở nên rất phổ biến trong các khu vườn tại Nhật Bản.
Nghệ thuật Kokedama và triết lý Wabi-sabi
Nghệ thuật Kokedama và triết lý Wabi-sabi có những điểm chung và tương hợp nhau, bởi cả hai đều phản ánh tinh thần của văn hóa Nhật Bản và thường xuất hiện trong nghệ thuật trang trí, nghệ thuật thiết kế, và cả trong cách sống hàng ngày. Dưới đây là một số điểm tương đồng giữa Kokedama và triết lý Wabi-sabi:
- Sự Tự Nhiên và Giản Đơn: Cả Kokedama và triết lý Wabi-sabi đều tập trung vào sự đơn giản và tự nhiên. Kokedama thường được tạo ra với các vật liệu tự nhiên như đất, mousse, dây, và cây cỏ nhỏ. Triết lý Wabi-sabi cũng coi trọng vẻ đẹp trong sự giản dị và tự nhiên, với sự tôn trọng đối với tự nhiên và những vật dụng đơn sơ.
- Chấp Nhận Sự Phi Hoàn Hảo: Cả hai đều tôn trọng sự phi hoàn hảo và thậm chí có thể đánh giá cao những đặc điểm không hoàn hảo, như vết nứt, hình dáng không đều. Trong Kokedama, việc tạo ra một quả cầu không đồng đều thường được xem là một phần của vẻ đẹp tự nhiên. Wabi-sabi coi trọng vẻ đẹp của thời gian, sự tuổi tác, và những dấu vết của cuộc sống.
- Tương Tác với Thiên Nhiên: Cả Kokedama và triết lý Wabi-sabi thể hiện sự tương tác tích cực với thiên nhiên. Trong Kokedama, cây được bọc bên trong một lớp đất và mousse, tạo nên một môi trường tự nhiên. Wabi-sabi thường thể hiện trong việc tạo ra không gian sống mở ra thiên nhiên, sử dụng vật liệu tự nhiên, và kính trọng đối với sự sống sót của cây cỏ, cây cảnh.
- Không Gian và Thời Gian: Cả hai đều coi trọng yếu tố thời gian và không gian. Trong Kokedama, quả cầu có thể thay đổi theo thời gian khi cây phát triển và thích nghi. Wabi-sabi cũng liên quan đến việc trải qua thời gian, với sự đánh giá cao của sự già dặn, trải nghiệm, và sự thay đổi.
Tóm lại, Kokedama và triết lý Wabi-sabi đều thể hiện tinh thần Nhật Bản trong việc coi trọng sự tự nhiên, sự đơn giản, và sự tương tác tích cực với thế giới xung quanh. Cả hai đều là hình thức nghệ thuật và triết lý sống có thể mang lại sự yên bình và thanh lịch cho không gian sống.
Những cây phù hợp để làm Kokedama
Có nhiều loại cây phù hợp để tạo thành Kokedama. Lựa chọn phụ thuộc vào điều kiện môi trường sống và sở thích cá nhân. Dưới đây là một số loại cây phổ biến:
- Cây dương xỉ (Ferns): Nhiều loại dương xỉ, như Boston fern, phát triển tốt trong môi trường ẩm và bóng râm, làm cho chúng trở thành lựa chọn tuyệt vời cho Kokedama.
- Cây trường sinh (Succulents): Mặc dù chúng cần ít nước hơn, nhưng các loại trường sinh như sedum hoặc echeveria có thể phát triển tốt trong bóng rêu, với điều kiện rằng chúng không bị tưới nước quá nhiều.
- Cây Thường Xuân (Ivy): Cây thanh tú có khả năng thích nghi cao và dễ chăm sóc, làm cho chúng trở thành lựa chọn tốt cho người mới bắt đầu.
- Cây Lưỡi Hổ (Sansevieria): Được biết đến với khả năng sống sót trong điều kiện khắc nghiệt, cây lưỡi hổ phù hợp với phong cách Kokedama.
- Cây Hồng Môn (Anthurium): Với hoa đẹp và lá xanh lớn, cây hồng môn có thể tạo điểm nhấn đặc biệt khi được trồng dưới dạng Kokedama.
- Cây Trầu Bà (Pothos): Là một trong những loại cây dễ chăm sóc nhất, pothos phát triển tốt trong điều kiện ánh sáng thấp và có khả năng lọc không khí.
- Cây Kim Ngân (Money Plant): Được tin là mang lại may mắn và thịnh vượng, cây phát tài cũng là một lựa chọn phổ biến cho Kokedama.
Khi chọn cây cho Kokedama, bạn cần xem xét điều kiện ánh sáng, nhu cầu nước và độ ẩm trong không gian của mình. Một số cây ưa bóng, trong khi những loại khác cần nhiều ánh sáng mặt trời. Ngoài ra, hãy lưu ý rằng Kokedama cần được tưới nước thường xuyên hơn so với khi cây được trồng trong chậu thông thường.
Cách làm cây theo phong cách Kokedama
Làm một Kokedama không quá khó và là một hoạt động thú vị. Dưới đây là các bước cơ bản để tạo một Kokedama:
Nguyên Liệu
- Cây: Chọn loại cây phù hợp.
- Đất: Sử dụng hỗn hợp đất sét và đất trồng cây (thường là đất sét akadama và đất mùn).
- Rêu: Rêu sống để bao quanh bóng đất.
- Dây: Dây cotton, len, hoặc dây nylon để giữ rêu và đất.
- Nước: Để ngâm đất và rêu.
Các Bước thực hiện làm một quả cầu rêu Kokedama
- Chuẩn bị Đất: Trộn đất sét và đất trồng cây với tỷ lệ 7:3 hoặc theo đặc tính của loại cây bạn chọn. Thêm nước để tạo hỗn hợp đất nhão, có thể nắn thành hình dạng.
- Tạo Bóng Đất: Tạo một quả cầu đất nhỏ, đặt rễ cây vào giữa, và bọc đất xung quanh rễ sao cho chúng được bao phủ hoàn toàn.
- Bọc Rêu: Lấy rêu đã được ngâm nước và vắt khô, bao phủ quanh bóng đất, đảm bảo rêu phủ đều và chặt chẽ.
- Buộc Dây: Sử dụng dây để buộc cố định rêu xung quanh bóng đất. Buộc chặt nhưng không quá chặt để tránh làm hỏng rêu và cây.
- Định Hình: Nếu cần, bạn có thể định hình bóng đất sao cho phù hợp với loại cây và kiểu treo bạn muốn.
- Chăm Sóc Kokedama: Tưới nước cho Kokedama bằng cách ngâm bóng đất trong nước khoảng 10-15 phút, sau đó để ráo nước trước khi treo hoặc đặt trở lại vị trí. Tần suất tưới nước phụ thuộc vào loại cây và môi trường sống.
***Lưu Ý
- Ánh Sáng và Độ Ẩm: Xem xét nhu cầu ánh sáng và độ ẩm của loại cây bạn chọn.
- Thường Xuyên Kiểm Tra: Do rễ cây không được bảo vệ trong chậu, Kokedama cần được kiểm tra định kỳ để đảm bảo rằng chúng không khô ráo.
- Vị Trí Đặt: Đặt Kokedama ở nơi có đủ ánh sáng nhưng tránh ánh nắng trực tiếp gắt.
Chúc bạn thành công và có niềm vui khi tạo ra Kokedama của riêng mình!